PLAN YAPIM YÖNETMELİĞİ TASLAĞI

PLAN YAPIM YÖNETMELİĞİ TASLAĞI

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Tanımlar

Amaç

Madde 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; fiziksel ve doğal çevreyi sağlıklı ve planlı bir
yapıya kavuşturmak, tarihi ve kültürel değerleri korumak ve geliştirmek, koruma kullanma
dengesini sağlamak, yatırımlara yön vermek, ülke, bölge ve yerel düzeyde sürdürülebilir
kalkınmayı gerçekleştirmek, afet tehlike ve risklerini azaltmak, güvenli ve yaşam kalitesi
yüksek çevreler oluşturmak üzere hazırlanacak mekansal planlara ilişkin usul ve esaslarını
belirlemektir.

Kapsam

Madde 2 – (1) Bu Yönetmelik; her tür ve ölçekteki mekansal planları, bu planlara
ilişkin revizyon, ilave, değişiklik yapılması ile planların uygulanmasının izlenmesi ve
denetlenmesine yönelik usul ve esasları kapsar.

(2) Özel kanunlara göre belirlenen alanlarda kanun ile farklı hüküm getirilmemiş ise
bu Yönetmelik hükümleri geçerlidir. Özel alanlarla ilgili yönetmeliklerin bu Yönetmeliğe
aykırı olmayan hükümlerine uyulur.

(3) İlgili idarelerce özel kanunlarına dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerde, bu
Yönetmelikte yer alan tanımlar, planlama ilke ve esasları, planların hazırlanması ve yapımı ile
standartlara ilişkin hükümlere aykırı hükümler getirilemez.

Dayanak

Madde 3 – (1) Bu Yönetmelik, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 5 inci
ve 44 üncü maddeleri ile 29/6/2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Kurumlar:

1 ) Bakanlık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığını,

2) İdare: Büyükşehir belediyeleri, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde
belediyeleri, bu sınırlar dışında il özel idareleri ile, ilgili mevzuatları uyarınca plan yapma,
yaptırma ve onaylama yetkisine sahip kurum ve kuruluşlarını,

3) İl Müdürlüğü: Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünü,

b) Mekansal Planlar:

1)Ülke Mekânsal Strateji Planı: Küresel ve bölgesel gelişmeleri gözeterek, ülkenin
sürdürülebilir kalkınma politikaları ile uyumlu; mevcut bölge planlarının ekonomik ve sosyal
potansiyel, hedef ve stratejilerini dikkate alan, uzun dönemli ulusal mekânsal politika ve
stratejileri ortaya koyarak yerleşme düzeni, gelişme odak ve koridorları ile uzmanlaşmış kent
ve bölgeleri belirleyen, doğal, kültürel, tarihi ve çevresel açıdan hassas bölgeleri, sektörlere
ilişkin yatırımların yer seçimleri ve yer altı ve yer üstü doğal kaynakları belirleyip ekonomiye

katkılarını ve potansiyellerini yönlendiren, kaynak kullanımları ile strateji belgeleri ve alt
ölçekli planları yönlendiren, 1:1.000.000 ve üzeri ölçekte hazırlanan, sektörel ve tematik
karar paftaları, raporu, plan notları ve eylem planları ile birlikte bir bütün olan planı,

2) Bölge Mekânsal Strateji Planı: Ülke Mekânsal Strateji Planında belirlenen
bölgelerde yapılan ve ülke mekansal strateji planını temel alan, bölgesel gelişme stratejileri ile
uyumlu, bölge planlarının ekonomik ve sosyal potansiyel, hedef ve stratejilerini içeren; yer
altı ve yer üstü doğal kaynakları belirleyip ekonomiye katkılarını ve potansiyellerini
yönlendiren, sosyo – ekonomik gelişme eğilimlerini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
altyapıların dağılımını ve yatırım kararlarını gözeterek, uzun dönemli bölgesel mekânsal
politika ve stratejiler ile bölge içerisinde yerleşme düzenini, ulaşım, teknik ve sosyal altyapı
sistemini, mekânsal gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin kademelenmesini, yeni kentler ve
büyük ölçekli yatırımların yer seçimini belirleyen, afet etkilerinden sakınan, doğal varlıklar ve
kaynakların, tarihi, kültürel miras ve ekolojik değerlerin korunması ve geliştirilmesi için
mekânsal koşulları belirleyen, sektörel strateji belgeleri ve alt ölçekli planları yönlendiren,
1:250.000 ölçekte hazırlanan, sektörel ve tematik karar paftaları, raporu, plan notları ve eylem
planları ile birlikte bir bütün olan planı,

3) Çevre Düzeni Planı: Ülke ve bölge mekansal strateji planı kararlarına uygun olarak
kentsel ve kırsal yerleşim alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım gibi sektörlere ilişkin
yerleşme ve genel arazi kullanım kararlarını belirleyen, sektörler arasında ilişkileri kuran,
kentsel-kırsal yapı ve gelişme ile doğal ve kültürel değerler arasında koruma-kullanma
dengesini sağlayan 1:50.000 veya 1:100.000 ölçekte hazırlanan, plan notları ve raporuyla bir
bütün olan, bölge, havza veya il düzeyinde yapılan planı,

4) Nazım İmar Planı: Onaylı halihazır haritalar üzerine kadastral durumu işlenerek
çevre düzeni planına uygun olarak hazırlanan ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini,
başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, çeşitli kentsel ve kırsal
yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini göstermek
ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas, özel kanunlarla belirlenen ölçekler istisna
olmak üzere 1/5000 ölçekte hazırlanan, ayrıntılı bir raporla açıklanan ve raporu ile bir bütün
olan planı,

5) Uygulama İmar Planı: Onaylı halihazır haritalar üzerine kadastral durumu işlenerek
nazım imar planına uygun olarak hazırlanan, yapı adaları ile kullanımlarını, bunların
yoğunluk ve düzenini, yapılaşmaya ilişkin taban alanı katsayısı, kat alanı kat sayısı, emsal,
yükseklik, yapı yaklaşma mesafelerini, ön ve arka cephe hatlarını, ulaşım ilişkilerini, taşıt,
yaya ve bisiklet yollarını, otoparkları, meydanları, umumi ve kamu hizmet alanlarını, peyzaj
alanlarını, uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama
etaplarını ve esaslarını, gerektiğinde parselasyon planı düzenleme esaslarını, kentsel tasarım
ilkelerini ortaya koyan ve belirlenen alanlarda kentsel tasarım projesini içeren ve diğer
bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve 1/1000 ölçekte hazırlanan ve raporuyla bir bütün olan planı,

6) Koruma Amaçlı İmar Planı: Sit alanlarında, alanın etkileşim-geçiş sahasını da göz
önünde bulundurarak, kültür ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda
korunması amacıyla arkeolojik, tarihi, doğal, mimarî, demografik, kültürel, sosyo-ekonomik,
mülkiyet ve yapılaşma verilerini içeren alan araştırmasına dayalı olarak; hali hazır haritalar
üzerine, koruma alanı içinde yaşayan hane halkları ve faaliyet gösteren iş yerlerinin sosyal ve
ekonomik yapılarını iyileştiren, istihdam ve katma değer yaratan stratejileri, koruma esasları

ve kullanma şartları ile yapılaşma sınırlamalarını, sağlıklaştırma, yenileme alan ve projelerini,
uygulama etap ve programlarını, açık alan sistemini, yaya dolaşımı ve taşıt ulaşımını, alt yapı
tesislerinin tasarım esasları, yoğunluklar ve parsel tasarımlarını, yerel sahiplilik, uygulamanın
finansmanı ilkeleri uyarınca katılımcı alan yönetimi modellerini de içerecek şekilde
hazırlanan, hedefler, araçlar, stratejiler ile planlama kararları, tutumları, plan notları ve
açıklama raporu ile bir bütün olan nazım ve uygulama imar planlarını,

c) Özel Amaçlı Planlar:

1) Bütünleşik Kıyı Alanı Planı: Kıyıları etkileşim alanı ile birlikte bütünleşik bir
yaklaşımla ele alan, gelişme eğilimleri ile öncelikli sektör ve kullanımları belirleyen,
sürdürülebilir gelişme ilkesi doğrultusunda kıyı ekosisteminin korunmasını ve doğal
kaynakların kullanımını gözeten, tünel, köprü, tüp geçit gibi karayolu, liman, iskele, balıkçı
barınağı gibi deniz ulaşımı ve havalimanı, heliport alanları gibi havayolu ulaşımı odak
yerlerini ve ilişkilerini ortaya koyan koruma-kullanma dengesini sağlayacak biçimde
mekansal hedef, strateji ve eylem önerilerini ve yönetim planını kapsayan, disiplinler ve
sektörler arası ilişkileri kuran ve şematik planlama diline uygun ölçekte plan paftası ve
planlama raporu ile bütün olarak stratejik planlama yaklaşımı çerçevesinde hazırlanan planı,

2) Uzun Devreli Gelişme Planı: Korunan alanın sahip olduğu özellik ve nitelikleri
gözönünde tutarak kaynak değerlerinin korunması, geliştirilmesi ve uzun dönemde
sürdürülebilirliğinin sağlanması için sosyal, ekonomik, coğrafik, eylem ve yönetim
modellerinin belirlendiği ve ilişkilerin kurulduğu bütüncül, ekosistem yaklaşımlı, rekreasyon,
eğitim ve araştırma amaçlı kullanım sağlayan planı,

3) Sakınım Planı: Risk veya olası zarar azaltma faaliyetlerinin yerleşme düzeyinde ve
stratejik planlama anlayışı içerisinde ele alındığı; gelişme hedefleri ile zarar azaltma
hedeflerinin bütünleştirildiği; afet tehlike ve afet risklerinin nitelik ve düzeyini, mekansal
dağılımını, müdahale önceliklerini ve planlama araçlarını ortaya koymayı amaçlayan, ana
hedefi riskleri önlenmiş veya mümkün olan en aza indirilmiş, risklerle baş edebilme kapasitesi
yüksek yerleşmeler oluşturmak olan katılımcı ve dinamik süreçle hazırlanan usul ve esasları
belirlenen planı,

4) Ulaşım Ana Planı: Nazım imar planı dönemi içinde ve bu planın kararları
çerçevesindeki ulaşım taleplerine göre; kentsel ve çevresel alanda ulaşım sistemini, ulaşım
ağını, standart ve kapasiteleri ile ulaşımın türlere dağılımını, metro, tramvay gibi toplu
taşınım, hareketli ve duran trafik, otopark gibi taşıt ile birlikte bisiklet, yayalaştırma,
helikopter pisti vb. hava ulaşımı, feribot gibi deniz ulaşımı ve erişilebilirlik konularında
gereken ayrıntıları ve geometrik düzenlemeleri, kısa ve uzun dönemde sorunlara çözüm
önerilerini içeren pafta ve raporuyla bir bütün olan plânı,

5) Kurumsal Strateji Planı: Kurum ve kuruluşlarca görev ve yetkileri kapsamında
sorumlu oldukları teşkilata dair ilerisi için vizyon oluşturulan, bu vizyona uygun amaç, hedef
ve stratejilerin belirlendiği ve somut ölçme yöntemleri ile performansın izlenip değerlendirme
biçimlerinin belirlendiği katılımcı ve esnek planı,

6) Yönetim Planı: Özel olarak belirlenmiş alanlarda veya planlarda alan yönetiminin
vizyon, amaç ve hedefleri ile bu hedeflere ulaşmak için gerekli faaliyetleri belirleyen, bu
planın hazırlanması ve uygulanmasında paydaşların katılımcılığının boyutları, koşulları ve
ilişkileri tanımlayan, alanın kullanımına yönelik insan kaynağı ve bütçeyi yönetmek,

yürütmek ve gerektiğinde bu hususlarda karar almak üzere yetkilendirilen daha etkili
yönetimini sağlayan belgeyi,

7) Eylem Planı: Gerektiğinde planların hayata geçirilmesine yönelik hazırlanan,
desantralizasyon, dönüşüm, uygulama, altyapı gibi birbiriyle bağlantılı iş ve eylemlerin
kurum, kuruluş ve diğer paydaşlarının, bütçe, zaman, insan kaynağı ve kurumsal kapasitelerin
belirlendiği sürece ilişkin planı,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Yerleşim Bölgeleri ve Kullanım Hükümleri

Yerleşim bölgeleri

Madde 5 – (1) Yerleşim alanlarında yer alan bölgeler ve bunlara ilişkin kullanım
hükümleri aşağıda belirtilmiştir.

a) Çalışma Alanları; yerleşmelerde yönetim ile ticaret ve hizmet işlerinin görülmesi
maksadıyla belirlenen alanlardır. Çalışma alanlarını oluşturan alt başlıklar şunlardır:

1) Merkezi İş Alanı; imar planlarında yönetim, sosyo-kültürel ve ticari amaçlı yapılar
için ayrılmış bölgedir. Bu bölgede büro, işhanı, gazino, lokanta, çarşı, çok katlı mağaza,
banka, otel, sinema, tiyatro gibi sosyal kültürel tesisler, yönetimle ilgili tesisler, özel eğitim ve
özel sağlık tesisleri ve benzeri yapıların yapılabildiği, üst kademe planlarda gösterilen alandır.

2) Ticaret Alanları; iş merkezleri, ofis-büro, çarşı, çok katlı mağazalar, katlı
otoparklar, alışveriş merkezleri ve otel gibi konaklama tesisleri ile sinema, tiyatro, müze,
kütüphane, sergi salonu gibi kültür tesisleri, lokanta, restoran ve gazino, düğün salonu gibi
eğlenceye yönelik birimleri, banka, finans kurumları ile özel amaçlı kurs, dershane, yurt, özel
eğitim ve özel sağlık tesisleri gibi yapıların yapılabileceği ticaret ve hizmet alanlardır.

3) Ticaret-Konut alanları; bodrum ve zemin katları ticaret kullanımında üst katları ise
konut kullanımında olan binalardır. Bu alanlarda yoldan cephe alacak zemin veya bodrum
katlardaki bağımsız bölümlerde ticaret yapılması zorunludur. Üst katlarda konut
fonksiyonlarının yapılması durumunda ise, konuta ait bina girişi ve merdivenleri ayrı
düzenlenir.

4) Ticaret-Turizm-Konut gibi ikiden fazla fonksiyon verilen alanlar; ticaret, turizm ve
konut fonksiyonlarından sadece birinin veya ikisinin veyahut da tamamının bir arada
uygulanabildiği alanlardır. Bu alanlarda kamu veya özel gerçek ve tüzel kişilere ait; yurt, kurs
ve dershane yapılabilir. Ancak, ticaret-turizm-konut olan yerlerde yoldan cephe alacak zemin
veya bodrum katlardaki bağımsız bölümlerde turizme ait mekan veya ticaret yapılması
zorunludur. Üst katlarda konut fonksiyonlarının yapılması durumunda ise, konuta ait bina
girişi ve merdivenleri ayrı düzenlenir.

5) Konaklama Tesisleri; konaklama amacıyla kullanılan, otel, motel, tatil köyü,
pansiyon, kamping, apart otel ve hostel gibi tesislerdir.

6) Resmi Kurum Alanı; genel, katma ve özel bütçeli idarelerle, il özel idaresi ve
belediyeye veya bu kurumlarca sermayesinin yarısından fazlası karşılanan kurumlara, kanunla
veya kanunun verdiği yetki ile kurulmuş kamu tüzel kişilerine ait bina ve tesislerdir.

7) Belediye Hizmet Alanı; mezbaha, itfaiye, acil yardım ve kurtarma, gar, otogar,
transfer istasyonu, makina parkı, belediye inşaat şantiyeleri, asfalt, katı atık ile arıtma tesisleri,

zabıta, tanzim satış mağazaları, pazar yerleri, kültür evi, toplum merkezi gibi kanunda
belirtilen belediye hizmetlerinin götürülebilmesi için gerekli tesislerin yapılabileceği alandır.

8) Sanayi Alanı; planlarda her türlü sanayi tesisleri için ayrılmış alanlardır. Bu bölge
içerisinde amaca hizmet edecek diğer yapı ve tesisler de yapılabilir.

9) Küçük Sanayi Alanı; Patlayıcı, parlayıcı ve yanıcı maddeler içermeyen, dumansız,
kokusuz, atık ve artık bırakmayan ve çevre sağlığı yönünden tehlike yaratmayan
imalathaneler ile depoların yapılabileceği, şehirde yaşayanların günlük bakım, onarım ve
küçük ölçekli imalat ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri alanlardır.

b) İkamet Alanları; plan kapsamında yaşayanların barınma ihtiyacının karşılandığı
alanlardır.

1) Konut Alanı; yerleşme ve gelişme alanlarında konut kullanımına yönelik
oluşturulan iskân alanlarıdır. Yol boyu ticaret bölgesi olarak teşekkül etmiş yerlerde yol
seviyesinde ve açığa çıkan katlarında halkın günlük ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik, gürültü
oluşturmayan ve imalâthane niteliğinde olmayan dükkân, kuaför, terzi, muayenehane, lokanta,
pastane ve sıhhî müesseseler gibi hizmetler ile binanın tamamında veya bir kısmında yurt
veya kurs hizmetleri verilebilir.

2) Yüksek Konforlu Konut Alanı; ticaret-konut, merkezi iş alanı ve konut alanlarında
yapılan, en az konut şartlarını sağlayan; sekreterlik ve resepsiyon hizmeti ile günlük temizlik
servisinin verildiği, kuru temizleme, çamaşırhane ve alışveriş servisi gibi ikamet eden nüfusun
hizmetlerin de verilebildiği yaşam alanlarından oluşan birden fazla bağımsız bölümü ihtiva
eden konut binalarıdır.

c) Sosyal altyapı alanları, sağlıklı bir çevre ve toplum yaşamı meydana getirmek amacı
ile kamu veya özel sektör tarafından yapılan eğitim, sağlık, dini, kültürel ve idari yapılar, açık
ve kapalı spor tesisleri ile park, rekreasyon alanı, çocuk bahçesi ve oyun alanı gibi yeşil
alanlara verilen genel ismi ifade eder. Bu alanlar aşağıdaki kullanımlardan oluşur:

1) Yeşil ve açık alanlar; toplumun yararlanması için ayrılan oyun bahçesi, çocuk
bahçesi, dinlenme, gezinti, piknik, eğlence alanları ve meydanlardır. Bölgesel ölçekteki
parklar, fuar, botanik ve hayvanat bahçeleri de bu kapsamdadır.

2) Çocuk bahçeleri; çocukların oyun ihtiyaçlarını karşılayacak alanlardır. Bitki örtüsü
ile çocukların oyun için gerekli araç gereçlerinden, büfe, havuz, pergole ve genel heladan
başka tesis yapılamaz.

3) Parklar; gerektiğinde imar planı ile belirlenmek ve özel mülkiyete konu edilmemek
şartıyla mevcut ağaç dokusu dikkate alınarak tabii zemin veya tesviye edilmiş toprak zemin
altında kalmak üzere, ağaçlandırma ve bitkilendirme yapabilmek için yeterli kalınlıkta toprak
örtüsü olması kaydıyla zorunlu olması ve standartları sağlaması kaydı ile otoparkın da
yapılabildiği, içine kalıcı olmayan, temelsiz, sökülüp takılabilir malzemeler kullanılmak
suretiyle, açık çayhane ve genel hela, açık spor tesisi, oyun alanı, havuz, pergole, 1 katı,
h=4.50 metreyi ve taban alanı kat sayısı 0,03’ü geçmemek kaydıyla muhtarlık, güvenlik
kulübesi, büfe, taksi durağı gibi tesislerin bulunabildiği, kentte yaşayanların yeşil bitki örtüsü
ile dinlenme ihtiyaçlarına cevap veren kamuya ait alanlardır.

4) Rekreasyon alanları; kentin açık ve yeşil alan ihtiyacı başta olmak üzere, kent
içinde ve çevresinde günü birlik kullanıma yönelik ve imar planı kararı ile belirlenmiş;
eğlence, dinlenme, piknik ihtiyaçlarının karşılanabileceği lokanta, gazino, kahvehane, çay
bahçesi, büfe, otopark gibi kullanımlar ile tenis, yüzme, mini golf, otokros gibi her tür sportif

faaliyetlerin yer alabileceği alanlardır. Bu alanda yapılacak yapıların emsali 0.05’i, iki katı ve
yüksekliği 7.00 metreyi geçemez.

5) Meydan; yol, kavşak, bina, park vs. mimari veya doğal elemanlarla sınırları
belirlenmiş ve toplumsal işlevlere sahip, yayaların serbestçe hareket edebildiği üstü kapalı
olmayan alanlardır.

6) Spor ve oyun alanları; spor ve oyun ihtiyaçlarını karşılayan alanlardır. İmar planı
kararı ile kent, bölge, mahalle ölçekleri hiyerarşisine göre gerekli açık veya kapalı spor ve
oyun alanları bulunur. Bunlar futbol, basketbol, voleybol, tenis, yüzme, atletizm, buz pateni
ve benzeri gibi spor faaliyetlerini ihtiva eden açık ve kapalı tesis alanlarıdır. Bu alanlarda açık
veya kapalı otoparklar ile sporcuların ve seyircilerin ihtiyacına yönelik, büfe, lokanta ve
kafeterya mekanları ve spor faaliyetlerine yönelik ticari üniteler yer alabilir.

7) Sosyal tesis alanı; sağlıklı bir sosyal yapı oluşturmak amacı ile toplumun
faydalanacağı kreş, anaokulu, kurs, yurt, çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, yaşlı ve engelli
bakımevi, rehabilitasyon merkezi, kadın ve çocuk sığınma evi, şefkat evleri gibi kamu veya
özel mülkiyetteki alanlardır.

8) Kültürel tesis alanı; kütüphane, sergi salonu, müze, hamam, sinema, tiyatro ve
opera gibi fonksiyonlarda hizmet vermek üzere ayrılan kamu veya özel mülkiyetteki
alanlardır.

9) Sağlık tesisleri alanı; hastane, aile sağlık merkezi, doğumevi, dispanser, poliklinik,
diş sağlığı merkezi, fizik tedavi ve rehabilitasyon merkezi gibi fonksiyonlarda hizmet veren
kamu veya özel mülkiyetteki alanlardır.

10) Eğitim alanı; okul öncesi eğitim, ilkokul, ortaokul, lise, eğitim kampüsü, mesleki
ve teknik eğitim kullanımlarının yer aldığı alanlardır. İmar planlarında kentsel alanlarda
anaokullar ve ilkokulların en fazla 500 metre, ortaokulların en fazla 1000 metre mesafede
yaya olarak ulaşılması gereken hizmet etki alanında yapılması esastır.

11) İbadet yeri; ibadet etmek amacıyla insanların toplandığı, cami, mescit, kilise ve
sinagog binalarında din hizmetlerinin verildiği, dinî tesis ve külliyesi ile müştemilatlarının
yapıldığı alanlardır. Bu alanlardan cami ve mescitlerde, dini ihtiyaçları karşılamak maksadıyla
silüet ve cephe karakteristiğine uyumlu olacak şekilde dinî tesise ait gasilhane, şadırvan ve
hela gibi müştemilatlar ile lojman, kütüphane, kurs, yurt, aşevi, dinlenme salonu ve bodrum
katlarında veya tabii veya düzenlenmiş zemin altında kapalı otopark yapılabilir.

12) Mezarlık alanı; cenazelerin defnedildiği mezar yerlerinin, defin izni ve diğer
işlemlerin yürütüldüğü, bu alana hizmet veren ziyaretçi bekleme, görevli odası, morg,
gasilhane, güvenlik odası ve yönetim birimleri, otopark, çeşme, hela, ibadet yeri ve şadırvanın
bulunduğu alanlardır.

d) Teknik altyapı alanları; kamu ve özel sektör tarafından yapılacak elektrik, petrol ve
doğalgaz iletim hatları, içme ve kullanma suyu ile her türlü arıtma, katı atık depolama ve
bertaraf tesisleri, her türlü ulaştırma, haberleşme gibi servislerin temini için yapılan tesisler ile
açık veya kapalı otopark kullanışlarına verilen genel isimdir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Planlarda Yapılaşma Esasları

Yapılaşma şartları

Madde 6 – (1) Planlarda aşağıda yer alan nizamlar ve yapılaşma hükümlerine göre
kararlar oluşturulur.

a) Ayrık nizam: Hiç bir yanından komşu binalara bitişik olmayan yapı nizamıdır.

b) Blok nizam: İmar planı veya bu Yönetmelikte cephe uzunluğu, derinliği. ve
yüksekliği belirlenmiş tek yapı kitlesinin bir veya birden fazla parsel üzerine oturduğu bahçeli
yapı nizamıdır.

c) Bitişik nizam: Bir veya birden fazla komşu parsellerdeki binalara bitişik olan yapı
nizamıdır.

ç) Taban alanı: Yapının parselde tabii zemin veya düzenlenmiş zemin üzerinde kalan
kısmının yatay izdüşümünün kapladığı alandır. Mevcut bina, bahçede yapılan eklenti ve
müştemilat taban alanına dahildir. Ana yapının dışında kalan binaya ait arıtma tesisi ve
trafolar, su depoları, su sarnıcı, gri su toplama havuzu, akaryakıt pompaları ve taşıyıcıları
hariç olmak üzere kanopiler, toprağa dayalı asansör boşlukları, ışıklıklar, hava bacaları, açık
havuzlar, pergole, kameriye, arkatlar, zemin seviyesinde veya zemine oturan avlular ile üstü
açık veya örtülü zemin terasları, bahçe duvarı ve istinat duvarı gibi yapılar, kontrol kulübeleri
ile tamamen toprağın altında kalan otopark, açık otopark, sığınak ve tesisat hacimleri ve ana
binadan ayrı ve toprağın altında kalan yakıt depoları taban alanına dahil edilmez. Kontrol
kulübelerinin her biri 4m2.yi aşamaz.

d) Taban alanı kat sayısı (TAKS): Taban alanının imar parseli alanına oranıdır. İmar
planında oran belirlenmemiş ise taban alanı katsayısı; ayrık nizam olan yerlerde %40’ı, blok
ve bitişik nizam olan yerlerde ise %50’yi geçemez.

e) Kat Alanı Kat Sayısı (KAKS): Yapının katlar alanı toplamının parsel alanına
oranından elde edilen sayıdır. Katlar alanına; giriş saçakları, avlular, güneş, rüzgâr, yağmur ve
kar etkisine karşı üstü örtülü bir veya birden fazla kenarı açık olan ve her bir bağımsız
bölümle irtibatlı zemine oturan teraslar, çatı terasları ve çatı bahçeleri, yangın merdiveni,
korunaklı merdivenler ve yangın güvenlik holü, diğer açık ve kapalı merdiven evlerinin her
katta toplam 20 m²’si, asansör boşlukları, sahanlıklar, ışıklıklar, hava bacaları, bulunduğu
katın alanının %5’ini ve 20m²’yi geçmemek üzere katlarda bulunan tesisat odaları ile iç
yüksekliği 1.80 m.’yi aşmayan ve yalnızca tesisatın geçirildiği tesisat katları, galerileri ve
şaftları, ticari amacı olmayan ve yapının bağımsız bölümlerinin kullanımı için otopark olarak
ayrılan alanlar, kazan dairesi, teshin merkezi, odunluk, kömürlük, sığınak, kapıcı daireleri ve
bahçıvan evlerinin toplam 75 m²’si, bekçi odaları ve kontrol kulübelerinin toplam 9 m²’si,
temelden çatıya taşıyıcı sistemle doğrudan bağlı olmayan binaya bitişik veya ayrık bir veya
birden fazla kenarı açık olan arkatlar, bahçe ve istinat duvarları, bina ve tesise ait arıtma tesisi,
su sarnıcı, gri su toplama havuzu, yakıt ve su depoları ile silolar, trafolar, jeneratör,
kojenerasyon ünitesi, eşanjör ve hidrofor bölümleri, bütün cepheleri tamamen toprağın altında
kalan katlarda yer alan ve tek başına bağımsız bölüm oluşturmayan; sauna, jimnastik salonu,
yüzme havuzu, mescit gibi sosyal tesis ve spor birimleri ile yapının ya da ait olduğu bağımsız
bölümün %10’unu aşmayan eklenti veya ortak alan depolar ve bunlara ait koridorlar, üstü
sökülür-takılır hafif malzeme ile kenarları rüzgar kesici cam panellerle kapatılmış olsa dahi
açık yüzme havuzları, atlama kuleleri, çocuk oyun alanları, pergolalar ve kameriyeler, umumi

binalarda; çalışan personel ve buralardan hizmet alan kişilerin faydalanması amacıyla yapılan
kreş ve çocuk bakım ünitelerinin toplam yapı inşaat alanının %5’ini aşmamak koşuluyla 300
m²’yi geçmeyen kısımları, akaryakıt istasyonlarında üzeri örtülü pompa alanları (kanopiler),
bulunduğu katın alanının toplam %15’ini geçmeyen sökülür-takılır-katlanır cam panellerle
kapatılmış olanlar dâhil olmak üzere balkonlar, açık çıkmalar ve kat bahçeleri, dahil edilmez.

f) Tabii zemin: Parselin hafredilmemiş ve doldurulmamış halidir.

g) Düzenlenmiş zemin: Mimari projeye göre parselin açık alanlarının alacağı son
halidir.

DÖRDÜCÜ BÖLÜM

Mekansal Plan Kademelenmesi ve Genel Esaslar

Mekansal planlama kademeleri ve ilişkileri

Madde 7 – (1) Mekansal planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından “Mekansal
Strateji Planları”, “Çevre Düzeni Planları” ve “İmar Planları” olarak hazırlanır. Buna göre
planlama kademeleri sırasıyla; Ülke Mekansal Strateji Planı, Bölge Mekansal Strateji Planı,
Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planı’ndan oluşur. Koruma amaçlı
imar planları da imar planı niteliğinde olan ve belirlenmiş özel alanlarda yapılan planlardır.

(2) Mekansal planlar, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanır. Her plan, planlar
arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca, yürürlükteki üst düzey planların kararlarına uymak,
açıklama raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt düzeydeki planı yönlendirmek zorundadır.

(3) Plan kademelenmesi uyarınca, il bütününde yapılan çevre düzeni planları bölge
çevre düzeni planına uygun olarak hazırlanır.

(4) Bütünleşik kıyı alanı planı, uzun devreli gelişme planı, sakınım planı gibi plan
türleri; çevre düzeni planlarına girdi sağlayan ve imar planı kararlarına veri oluşturan,
planlama kademesinde yer almayan, stratejik plan yaklaşımı ve gerektiğinde şematik
planlama dili kullanılarak yapılan, plan paftası, yönetim planı ve planlama raporu ile bütün
olan plan çalışmalarıdır.

(5) Eylem planı, yönetim planı ve strateji planı mekansal plan niteliğinde olmayan,
ancak mekansal planların hazırlanması aşamasında veri sağlayıp uygulanması aşamasında yol
gösterici olan, farklı disiplinlerin ortak çalışması sonucunda varsa harita veya oluşturulan
pafta ile birlikte rapor halinde hazırlanan çalışmalarıdır.

Genel ilkeler

Madde 8 – (1) Bu Yönetmeliğe göre hazırlanacak her tür ve ölçekteki planlarda
aşağıdaki ilkelere uyulur:

a) Herhangi bir alan, kanuna, yönetmelik hükümlerine, plan esaslarına ve bulunduğu
bölgenin koşullarına aykırı amaçlar için kullanılamaz.

b) Planlar, kamu yararı amaçlı yapılır.

c) Planlar; pafta, lejant, plan notları ve plan açıklama raporu ile bir bütündür.

ç) Her tür ve ölçekteki planlarda, kanunlara ve bu Yönetmeliğe aykırı hükümler
getirilemez.

d) Her tür ve ölçekteki plan, kendi ölçeğinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve
gösterim tekniğine göre sayısal ortamda hazırlanır. Farklı tür ve ölçekteki planlar büyütme ve
küçültme yolu ile elde edilemez.

e) Mekansal strateji planları, çevre düzeni planları ile nazım imar planları üzerinden
plan ölçeği ile ölçü alınamaz, yer tespiti, uygulama ve inşaat ruhsatına dair işlem yapılamaz.

f) Doğal, tarihi ve kültürel çevre değerlerinin koruma-kullanma dengesinin sağlanması
esastır.

g) Planlarda afet tehlike ve risklerinin azaltılması için gerekli tedbirler alınır.

ğ) Planlar ile iklim değişikliğinin etkilerini azaltıcı önlemler alınır.

h) İdareler, her düzeyde katılım etkinliğinin artırılmasına ilişkin tedbirleri almakla
yükümlüdür.

ı) Planlama alanına ilişkin jeolojik-jeoteknik etütler veya mikro bölgeleme yapılıp
onaylanmadan çevre düzeni planı ve imar planları onaylanamaz.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Mekansal Strateji Planlarına Dair Esaslar

Ülke Mekansal Strateji Planı

Madde 9 – (1) Ülke Mekansal Strateji Planı, küresel ve bölgesel gelişmeleri de
gözeterek;

a) Ülkedeki kültürel miras, doğal varlıklar ve kaynaklar ile ekolojik sistemin koruma-
kullanma dengesinin sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda sağlanması,

b) Yenilikçi ve değişen koşullara uyum sağlayabilecek kapasiteye sahip bir ekonomik
yapının oluşturulması için gerekli mekânsal düzenlemelerin yapılması,

c) Ülke bütününde yaşam ve mekan kalitesinin geliştirilmesi,

ç) Ulusal yerleşme düzeninin ülke nüfusuyla dengelenmiş; çok merkezli, afet risklerini
azaltan, kamu hizmetlerine en kolay şekilde ulaşılabilirliği sağlayan ve bölgeler arasında
dengeli mekânsal gelişmeyi gözetmesi

esastır.

(2) Ulusal düzeyde belirlenen politika, strateji, plan ve programlar gözetilerek, yerel
dinamikler ve potansiyel dikkate alınmak suretiyle, ulusal, bölgesel ve yerel öncelikler
arasında tamamlayıcılık ve bütünsellik ve öncelik yönünde alternatif mekansal gelişme
stratejileri geliştirilir.

(3) Ülke mekansal strateji planları, ülke düzeyinde koruma, kullanma ve altyapı
kararlarına ilişkin olarak kalkınma planlarına mekânsal boyut getiren, alt ölçekli planlar için
bağlayıcılığı olan, yönlendirici ve yol gösterici nitelikte bir referans plandır.

(4) Ülke mekansal strateji planı Bakanlıkça yapılır ve onaylanır

Bölge Mekansal Strateji Planı

Madde 10 – (1) Bölge mekansal strateji planlarında;

a) Kaynakların sürdürülebilir kullanımının sağlanması,

b) Ekonomik ve sosyal gelişmeyi sağlayacak altyapı, hizmet ve üretim faaliyetlerinin
mekânsal dağılımının kentsel ve kırsal alanları kapsayacak şekilde kamu yararı, kaynak

kullanımında etkinlik, verimlilik, katılımcılık, saydamlık ve sürdürülebilirlik ilkeleri
doğrultusunda planlanması

esastır.

(2) Bölge kaynaklarının verimli kullanımı sağlayacak bölge yerleşme düzenini
gerçekleştiren, bölgenin kalkınması için gerekli ülkesel ulaşım sistemi ile bütünleşen, lojistik,
teknik ve sosyal altyapıyı oluşturan, bölgedeki doğal varlıklar ve kaynaklar, kültürel miras ve
ekolojik değerlerin sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda koruyan ve geliştiren, hizmet
faaliyetlerinin bölge düzeyinde kademelenmesini sağlayan ve üretim faaliyetlerinin gelişme
odakları, koridorları ve uzmanlaşma alanları gözetilerek, afet tehlikelerinin etkilerini
belirleyen plandır.

(3) Bölge Mekânsal Stratejik Planlarında, simgeler şeklinde gösterilen plan
kararlarının uygulamaya aktarılmasına yönelik operasyonel programları içeren eylem planları
hazırlanır.

(4) Bölge mekansal strateji planı Bakanlıkça yapılır ve onaylanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çevre Düzeni Planlarına Dair Esaslar

Planlama alanının tespiti

Madde 11 – (1) Çevre düzeni planları; coğrafi, sosyal, ekonomik, idari, mekansal ve
fonksiyonel nitelikleri açısından benzerlik gösteren alanlarda veya havzalarda veya istatistikî
bölge birimleri düzeyinde veya en az bir il bütününde yapılır.

Planlama ilkeleri

Madde 12 – (1) Çevre düzeni planı sınırları içinde kalan alanlarda;

a) Mekansal strateji planlarının esas alınması,

b) Sürdürülebilir kalkınma yaklaşımının gözetilmesi,

c) Birbirine bitişik planlama alanlarında ekosistem bütünlüğünün ve arazi kullanım
kararlarının sürekliliğinin sağlanması,

ç) Ekolojik dengeyi bozucu plan kararlarının getirilmemesi,

d) Alt ölçekli planlara esas olacak koruma ve gelişme politika ve stratejilerinin
oluşturulması,

e) Ekonomik kararlar ile mekânsal kullanım kararlarının çevresel kaynakların
sürdürülebilirliğini sağlayacak şekilde düzenlenmesi,

f) Çevre sorunlarına neden olan kaynaklara yönelik önleyici strateji ve politikaların
belirlenmesi,

g) Projeksiyon nüfusunun, doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı dikkate alınarak
belirlenmesi,

ğ) İçme suyu, katı ve sıvı atık miktarlarına ilişkin mevcut ve projeksiyon değerlerinin
belirlenmesi,

h) Afet tehlike verileri ve haritaları kullanılarak plan raporunda afet risklerini azaltıcı
önerilerin yer alması,

ı) Planda kullanım bütünlüğünü bozucu noktasal değişiklikler yapılmaması,

zorunludur.

BEŞİNCİ BÖLÜM

İmar Planlarına Dair Esaslar

İmar planları

Madde 13 – (1) İmar planları, kadastral durum işlenmiş, en son onaylı halihazır
haritalar üzerine çizilir. Kıyı alanlarında yapılan imar planlarında onaylı kıyı kenar çizgisinin
paftalarda gösterilmesi zorunludur.

(2) İmar planları, planlama alanına ilişkin inceleme, araştırma, etüt ve eşik analizi
çalışmalarının değerlendirilmesinden elde edilen senteze dayalı olarak hazırlanır.

(3) Nazım ve uygulama imar planı gerekli görülmesi halinde eş zamanlı olarak
hazırlanabilir. Nazım imar planı kesinleşmeden uygulama imar planı onaylanamaz. Ancak,
onay yetkisinin aynı idarede bulunması halinde nazım ve uygulama imar planları eş zamanlı
olarak onaylanabilir.

(4) Gelişme alanlarındaki planların kesinleşmesini takip eden on yıl sonunda
planlanan alanda imar programının hayata geçirilmediği, arsa ve arazi düzenlemesinin
tamamlanamadığı, planların güncel ihtiyaçları karşılayamadığı, uygulanmasında zorluklar
yaşandığı ve umumi hizmetlere ayrılan alanların mülkiyetinin kamu eline geçmediği tespit
edilirse en fazla bir yıl içerisinde söz konusu imar planları revize edilir.

(5) İmar planlarının, yeterliliği haiz şehir plancıları tarafından kanun ve yönetmelik
hükümlerine göre gerekli teknik araştırmalar yapılarak hazırlanması zorunludur. Bu
Yönetmelik hükümlerine uygun olarak şehir plancısı tarafından hazırlanan plan, revizyon
veya değişiklik teklifleri yetkili mercilere karar alınmak üzere sunulur.

(6) Nazım imar planları üzerinde gösterilen teknik ve sosyal altyapı alanlarının konum
ile büyüklükleri, toplam standartların altına düşülmemek, nazım imar planının işleyişini
bozmamak ve hizmet etki alanı içinde kalmak şartı ile uygulama imar planlarında
değiştirilebilir.

(7) İmar planlarında, planlama alanının niteliğine göre çeşitli kanunlarla ve
yönetmeliklerle öngörülen sağlık koruma bantları, güvenlik bölgesi ve benzeri özel nitelikli
alanların gösterilmesi zorunludur.

Nazım imar planı

Madde 14 – (1) Karar düzeyi ve içerikleri bakımından, nazım imar planında uygulama
imar planındaki detay kararlar alınmaması esastır.

(2) Nazım imar planlarında gösterilen sınırlar şematik olup, uygulamaya dönük kesin
sınırlar uygulama imar planlarında belirlenir. Nazım imar planlarında gösterilemeyen sosyal
ve teknik altyapı alanları uygulama imar planlarında gösterilir. Bu durumda uygulama imar
planlarının nazım imar planlarına aykırılığından söz edilemez.

(3) İhtiyaç duyulması halinde nazım imar planları üzerinde uygulama imar planlarının
yapım etapları belirlenebilir.

Uygulama imar planı

Madde 15 – (1) Uygulama imar planlarının tamamı bir aşamada yapılabileceği gibi
etaplar halinde de yapılabilir.

(2) Uygulama imar planlarında, yapı adaları içinde oluşturulacak imar parselleri
gösterilebilir. Uygulama imar planlarına uygun olarak parselasyon planları düzenlenir.

(3) İmar planlarındaki gelişme alanlarında yaya kaldırımı olmayan ve 10.00 m.den dar
taşıt yolu yapılamaz.

(4) İmar planlarındaki gelişme alanlarında yaya kullanımına ayrılmış yollar 3.00
m.den dar olamaz ve taşıt yolu kenarı yaya kaldırımlarında Türk Standartları Enstitüsünün
standartlarına uyulur.

(5) Parseller en az 7.00 m. genişliğindeki yollardan mahreç alır. Yaya yolları,
gerektiğinde acil durumlar ve kamu hizmetinin görülmesi için geçici olarak taşıt trafiğine de
hizmet verebilir. Yaya kaldırımları otopark olarak düzenlenemez ve kullanılamaz. Yerleşik
alanlarda imkan dahilinde bu kurala uyulur.

(6) İlgili mevzuatına göre tescil edilmiş eserler planlarda gösterilir.

(7) Uygulama imar planlarında, engelliler ve yaşlılar gibi kamu ortak mekanlarını
kullanmakta zorluk çeken ve hareket kısıtı olan kişilerin kentsel kullanımlara, sosyal donatı ve
teknik altyapı alanlarına erişimini ve kullanımını sağlayıcı ve kolaylaştırıcı tedbirlerin
alınması amacıyla tasarım ilkeleri geliştirilir.

(8) Uygulama imar planları kesinleşmeden uygulama yapılamaz.

ALTINCI BÖLÜM

Koruma Amaçlı İmar Planlarına Dair Esaslar

Koruma amaçlı imar planı hazırlama esasları

Madde 16 – (1) Koruma amaçlı imar planlarının hazırlanmasında aşağıdaki ilkelere
uyulur:

a) Koruma amaçlı imar planları, varsa etkileşim geçiş sahaları da göz önünde
bulundurularak ve sit alanının bütününü kapsayacak şekilde ve içinde bulunduğu yerleşme ile
ilişkileri kurularak hazırlanır.

b) Tabiat varlıkları, doğal, tarihi, arkeolojik ve kentsel sitler ile koruma statüsü
bulunan diğer alanların çakıştığı yerlerde ilgili bakanlıkların koruma ve kullanma esaslarına
ilişkin görüşü alınır.

c) Koruma amaçlı imar planlarının yapıldığı alanda tabiat varlıklarına ilişkin
biyoçeşitlilik gibi araştırmalar varsa, kullanım kararları ve yapılaşma koşulları bu
araştırmaların sonuçları doğrultusunda belirlenir.

ç) Koruma amaçlı imar planlarında tescilli kültür varlıkları ile sit alanları içindeki
faaliyetlerin ve yapı stokunun deprem, sel baskını, heyelan, yangın, kaya düşmesi ve benzeri
afetlere karşı daha dayanıklı ve güvenli hale getirileceğine ilişkin hedefler, stratejiler ve
uygulama esasları getirilir ve bunlar plan uygulama raporu ve plan notlarına işlenir.

d) Koruma amaçlı imar planlarında ilgili mevzuatları gereği oluşturulan komisyon
veya kurulların görüşleri alınmadan plan onaylanamaz.

e) Koruma amaçlı imar planı, daha geniş alanları kapsayan bir planın parçası olması
halinde, plan bütününde diğer alanlarla sürekliliği, bütünlüğü, uyumu ve erişebilirliği

sağlanarak bütünleşik bir yaklaşım ile hazırlanabilir ve koruma amaçlı imar planı düzenlenen
kısmına ilişkin olarak görüş alınmak üzere ilgili kurul veya komisyona sunulur.

YEDİNCİ BÖLÜM

Bütünleşik Kıyı Alanı Planlarına Dair Esaslar

Planlama alanının tespiti

Madde 17 – (1) Planlama alanı sınırı; kıyı ve etkileşimde olduğu doğal çevre,
kullanım ve faaliyetler esas alınarak Bakanlıkça belirlenir.

Planlama ilkeleri

Madde 18 – (1) Planlarda, bölgesel düzeyde, kara ve deniz alanlarına yönelik sektörel
eğilimler, öngörüler ve hedeflere dayalı mekansal stratejiler; kıyı alanlarına odaklı olarak
bütünsel bir yaklaşımla geliştirilir. Buna göre planlar hazırlanırken aşağıdaki ilkeler dikkate
alınır:

a) Kıyı alanlarında sürdürülebilir gelişme ilkesi doğrultusunda; doğal ve kültürel
kaynaklardan yararlanmada sektörler ve faaliyetler arası uyumun sağlanması ve hassas
ekosistemlerin korunması,

b) Kıyıya denizden veya karadan erişebilirlik, kıyılardan yararlanmada kamu yararı ve
eşitlik ilkesi çerçevesinde stratejilerinin geliştirilmesi,

c) Kıyı alanlarında yetki ve sorumluluğu olan kurumlar ile kıyıda faaliyet gösteren
sektörler arası uyum ve eşgüdüme yönelik yönetim modelinin oluşturulması, planlama ve
yönetime ilişkin uygulama araçlarının geliştirilmesi,

ç) Kıyılarla ilgili bölgesel ve il düzeyinde de yapılacak çalışmalara yol göstermesi,

d)Planlama sürecinde kıyı alanlarının mevcut profilinin çıkarılması,

e) Var olan potansiyeller ve fırsatlarla birlikte sorunlar ve kısıtların ortaya konulması,

f) Alana ilişkin güncel bilgilerden hareketle alt bölgeler özelinde mekânsal gelişme ve
planlama stratejilerinin tarif edilmesi,

g) Stratejilerin hayata geçirilmesini sağlayacak ve kolaylaştıracak katılımcı bir
yönetim modelinin geliştirilmesi.

(2) Bütünleşik kıyı alanı planları; kıyı alanlarında yetkili kurum ve kuruluşlar, yerel
yönetimler ve yatırımcıların, planlama, projelendirme ve uygulamalarına rehberlik eden
planlardır.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Plan Açıklama Raporu, Gösterim ve Standartlar

Plan açıklama raporu

Madde 19 – (1) Her tür ve ölçekteki plana ilişkin plan açıklama raporu hazırlanır.

(2) Plan açıklama raporunda, planlama alanının büyüklüğü ve özelliğine göre; doğal,
çevresel ve kültürel değerlerin sürdürülebilirliği, koruma ve kullanma esasları, istihdam ve
katma değer oluşturan stratejileri, alan kullanım kararları, yoğunluk ve yapılaşmaya ilişkin
konularda planlama esasları ve uygulama ilkeleri, açık ve yeşil alan sistemi, ulaşım,
erişilebilirlik ve mekanın etkin kullanılması, koruma, sağlıklaştırma ve yenileme program

alan ve projelerinin etaplama esasları, alan kullanım dağılımı tablosu gibi hususları içerecek
şekilde hedefler, araçlar, stratejiler ile kentsel tasarım, peyzaj ve benzeri hususlar detaylı
olarak yazılı ve görsel olarak yer alır.

(3) Plan değişikliklerinde, değişikliğe ilişkin gereklilikleri ve analizleri içeren detaylı
açıklama raporu hazırlanması zorunludur.

(4) İmar planlarında, bu Yönetmelikte tanımlanan veya plan lejandında gösterimi
bulunan kullanımlardan birden fazla kullanımın aynı alanda bir arada bulunması durumunda
uygulamaya yönelik kullanım oranları ile otopark, yeşil alan ve benzeri sosyal ve teknik
altyapı kullanımlarına ilişkin detaylar ile gerekirse bağımsız bölüm sayısı plan açıklama
raporu veya plan notlarında ayrıntılı olarak açıklanır.

Gösterim teknikleri

Madde 20 – (1) Her tür ve ölçekteki planlarda kullanılacak lejand Bakanlıkça tebliğ
şeklinde yayımlanır. Planlarda kullanılan lejand, ilgili tebliğe aykırı olamaz.

(2) Bakanlıkça belirlenen lejand listesinde bulunmayan ve planların özelliği gereği
idarelerce planlarda mutlaka yer alması gerekli görülen lejanda dair Bakanlığın uygun görüşü
alınması zorunludur.

Standartlar

Madde 21 – (1) Hazırlanacak her tür ve ölçekteki planların yapım ve değişikliklerinde
planlanan alanın veya bölgenin şartları ile gelecekteki gereksinimleri göz önünde tutularak
sosyal ve teknik donatı alanlarında bu Yönetmeliğin ekindeki tabloda belirtilen asgari
standartlara uyulur.

(2) Kentsel, tarihi ve arkeolojik sit alanlarında yapılan koruma amaçlı imar
planlarında, taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının fiziksel ve mülkiyet dokusu özellikleri,
planlanan alanın şartları ile gelecekteki gereksinimleri göz önünde tutularak sosyal donatı ve
teknik altyapı alanlarının iyileştirilmesi esastır.

(3) Uygulama imar planlarında; 2000 m² ve daha büyük, KAKS= 1.00 ve üzeri
yapılaşma koşuluna sahip imar parsellerinde, kendi mülkiyetinde kalmak kaydıyla, parsel
büyüklüğünün en az %20’si miktarındaki alan parsel maliklerinin çocuk bahçesi, oyun alanı
ve benzeri yeşil alan ihtiyaçları için ayrılır ve sosyal donatı standardı hesaplarına dahil edilir.
Bu alanlar, yapı ruhsatına esas vaziyet planlarında gösterilir.

DOKUZUNCU BÖLÜM

Mekansal Planların Yapımına Dair Esaslar

Planların hazırlanması

Madde 22 – (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki her tür ve ölçekteki planların
hazırlanmasında aşağıdaki esaslara uyulur:

(a) Planlar, bu Yönetmelikte belirtilen ilke ve standartlara uygun olarak hazırlanır.

(b) Planlar, Bakanlık tarafından belirlenen sayısal veri değişim formatına göre
kaydedilerek ulusal coğrafi veri tabanında yayımlanmak üzere Bakanlığa, kontrol edilmek ve
arşivlenmek üzere İl Müdürlüklerine gönderilir.

(c) İdare; her tür ve ölçekte planları, bu planlara altlık oluşturacak her tür ve ölçekte
harita, etüt, proje, mikro bölgeleme çalışmaları ile danışmanlık ve araştırma işlerini, 4/1/2002
tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki idareler ile akdedecekleri protokoller
çerçevesinde 4734 sayılı Kanuna tabi olmaksızın ortak hizmet uygulamaları ile
yaptırabileceği gibi ihale yöntemi ile ya da İller Bankası Anonim Şirketine yetki verilmek
suretiyle de temin edebilir.

(ç) Planların hazırlanma sürecine katılım sağlanmasıyla ilgili yöntem idarece
belirlenir. İdare planlama aşamasında etkin katılımı sağlamak üzere; yazışma, anket
uygulaması, toplantı, internet ortamı veya çalıştay yöntemlerini kullanabilir.

(d) Milli park, tabiat parkı, sit alanı, özel çevre koruma bölgesi gibi koruma statüsü
bulunan alanların sınırları planlarda gösterilir.

(e) İmar planlarına esas jeolojik-jeoteknik veya mikro bölgeleme etütleri güncelliğini
yitiren haritalar yerine, tekrar onaya gerek kalmaksızın en son verilere dayalı üretilmiş onaylı
halihazır haritalar üzerinde gösterilir.

(f) Planlama süreci; veri-bilgi toplama, araştırmaların yapılması ile ilgili Analiz
aşaması; bilgileri birleştirme, yorum, sonuçların değerlendirilmesi ile ilgili Sentez aşaması ve
Plan Kararlarının oluşturulması aşamasından oluşur. Planın türü ve niteliğine göre; planlama
alanına ilişkin eşik analizi, nüfus ve projeksiyon analizi, yapı ve doku analizi gibi gerekli etüt
ve araştırmalar analiz aşamasında yapılır.

Araştırma ve analiz

Madde 23 – (1) Planlama alanının statüsüne, alanın büyüklüğüne, yerleşik alan veya
gelişme alanı olmasına, yerleşmenin bütününü veya bir bölümünü kapsamasına, planın türü ve
plan kademesindeki yerine, planın temellendiği sorunun niteliğine göre; gerekirse özel
şartname veya iş tanımı hazırlanarak, sorun analizine yönelik sektörel raporlar, kentsel risk
analizi ve benzeri çalışmalar yapılır.

(2) Planlama alanı ve yakın çevresi ile alanın bölge veya kent bütünü içindeki
konumunu belirlemek üzere eşik analizi, yerinde yapılan incelemeler gibi fiziksel çalışmalarla
birlikte, bilimsel tekniklere ve yöntemlere dayalı, yeterli nitelikte ve kapsamda ekonomik,
sosyal, kültürel, politik, tarihi, sektörel ve teknolojik araştırmalar ile sorunlar ve olanaklar
analizi yapılır, ilgili kurum ve kuruluşların görüş ve önerileri alınır. Gerektiğinde güçlü, zayıf
yönler ile fırsatları ve tehditleri içeren analiz yöntemi kullanılır. Bu çalışmalar, araştırma
raporunda yer alır.

(3) Afet tehlike ve risklerinin yüksek olduğu yerleşmeler veya yapılı kentsel çevre için
gerekli görülmesi halinde kentsel risk analizleri yapılır.

(4) Kentin planlı ve sağlıklı gelişimi için, alışveriş merkezleri, sanayi, depolama,
lojistik merkezler gibi büyük alan kullanımına sahip alanların yer seçiminde yerleşmenin
gelişme yönü, nüfus ve yapı yoğunluğu, ulaşım sistemi gibi özellikleri dikkate alınarak
gerekli analiz çalışmaları yapılır; planlar bu çalışmalardan elde edilecek sonuçlar ve önerilere
göre düzenlenir.

(5) Planlama alanına yönelik ilgili kurum ve kuruluşlardan, uydu görüntülerinden veya
hava fotoğraflarından ve arazi çalışmalarından veriler elde edilerek sayısal veri tabanı
oluşturulur. Kurum ve kuruluşlar planlama çalışmasında kullanılacak bilgi ve belgeleri, açık
ve kapsamlı görüşüyle birlikte planlamaya veri teşkil edecek şekilde sağlamakla sorumludur.

Milli güvenlik ve savunma faaliyetlerine konu alanlar için Milli Savunma Bakanlığı ile
koordinasyon sağlanır.

(6) Özel proje alanlarında alanın özelliğine ve planın ölçeğine göre alan kullanımı,
mülkiyet, altyapı, üst yapı ve açık alanlara yönelik analiz, etüt, envanter, fizibilite ve testler
yapılarak mevcut durum tespit edilir.

(7) Koruma amaçlı imar planlarının hazırlanması aşamasında; tarihi çevre, kültürel ve
doğal miras, sosyal, kültürel ve ekonomik yapı, teknik altyapı, sosyal donatı, yapı ve sokak
dokusu, mülkiyet yapısı, ulaşım, dolaşım sistemi, örgütlenme biçimi ve benzerlerine ilişkin
gerekli etütler kent bütünü ile ilişkilendirilerek yapılır. Tespit edilen sorunların çözümü ve
tarihi, kültürel, doğal çevrenin yaşanabilir ve sürdürülebilir biçimde korunabilmesi için alana
özgü stratejiler belirlenir.

(8) Kurum ve kuruluşlar verileri ve görüşleri en geç 45 gün içinde bildirmek
zorundadır. Bu süre içerisinde görüş ve veri iletilmediği taktirde sorumluluk ilgili idareye ait
olup, uygun görüş verilmiş kabul edilir.

(9) Nazım imar planları hazırlanırken kurum görüşlerinin veya verilerin uygulama
imar planı ayrıntısında elde edilmesi halinde ayrıca uygulama imar planı için görüş veya veri
istenmesine gerek yoktur. Ancak, görüşlerin veya verilerin güncel olmaması veya ilgili
mevzuatta değişiklik olması hallerinde görüş veya verinin yeniden istenilmesi zorunludur.

(10) Planların hazırlanması sürecinde, planlama alanının türüne göre aşağıda genel
başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir, gerekli
analiz, etüt, araştırma ve çalışmalar yapılır.

(11) Mekansal strateji planı, çevre düzeni planı ve imar planı hazırlanırken veri-bilgi
toplama ve araştırma aşamasında, planın türü ve ölçeğinin gerektirdiği aşağıda genel başlıklar
halinde belirtilen kapsam ve içerikte çalışmalar yapılır. Ayrıca gerekli görülmesi halinde
planlama alanın özelliğine, ölçeğine ve niteliğine göre diğer planların kapsadıkları konularda
da araştırma, çalışma ve veri elde edilir.

a) Mekansal Strateji Planlarının hazırlanması sürecinde, aşağıda genel başlıklar
halinde belirtilen konular ile diğer konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir
ve mekansal analizlere olanak sağlayacak şekilde rapor ve haritalara aktarılır:

1) Türkiye’nin coğrafi konumu ve tanımı,
2) Ulusal planlar ve strateji belgeleri
3) Sektörel planlar
4) Dünya ve bölgesi içerisinde ekonomik ilişkileri
5) Taraf olunan uluslararası ve ikili antlaşmalardan gelen yükümlülüklerin mekânsal
yansımaları
6) Kara ve deniz sınırları ve münhasır ekonomik bölge sınırları
7) Kentsel bölgeler
8) Kentsel ve kırsal nüfus yapısı, nüfusun mekânsal dağılımı, nüfus artış oranları,
ölüm ve doğum oranları
9) İşgücü dağılımı
10) Ülke İçi ve dışı göçler, ülkelere, illere, yerleşim yerlerine göre net göç verisi ve hızı
11) Sosyal ve Kültürel hizmetler
12) Sosyo-ekonomik gelişmişlik ve rekabet edilebilirlik

13) Gayrisafi yurtiçi hâsıla, istihdam, iş gücünün ekonomik faaliyet kollarına dağılımı
yatırımlar, sektörel yoğunlaşma, teknoloji ve yenilik kapasitesi
14) İç ve dış ticaret ve finansal türkiye haritası verileri
15) Gümrük ve ticaret faaliyetlerine yönelik her türlü veri, bilgi ve istatistik ve
raporlama
16) İl düzeyinde toprak kullanımı; sulu tarım, kuru tarım, özel mahsul vb. alanlar
seracılık, hayvancılık, balıkçılık (su ve su ürünleri potansiyeli de dahil) ormana dayalı
faaliyetler, kapasite, ürün deseni ve üretim miktarları
17) Tarım sektörüne ilişkin önemli projeler
18) Sanayinin yığılma alanları, kobiler, organize sanayi bölgeleri, küçük sanayi
bölgeleri, teknoloji geliştirme bölgeleri, serbest bölgeler, lojistik köyler
19) Önemli maden alanları
20) Maden rezervlerinin maden türleri ve işletme çeşitleri itibariyle kapasiteleri
21) Hizmetler sektörünün yoğunlaşma düzeyi ve alt sektörlerin dağılımı
22) Kamu hizmetleri
23) Turizm kaynakları ve potansiyeli, turizm tesisleri ve yatırımları
24) Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri, turizm merkezleri, tanıtım ve
pazarlama
25) Kentsel dönüşüm alanları, yeni kentler
26) Konut stokunun nitelikleri, toplu konut alanları, konut sahipliliği, konut üretim
stratejileri, konut finansmanı
27) Trans-Avrupa ulaşım sistemi gibi ulusal önemi haiz ulaşım güzergâhları
28) Otoyollar, devlet karayolları ve il yolları, mevcut yol ağı, etüt plan ve projeler
29) Hava ulaşım ağı, havalimanları ve havalimanı projeleri, havaalanı işletme,
havaalanı mania planları
30) Liman, tersaneler, yat limanı, kıyı tesis ve yapıları ve projeleri
31) Liman ve denizcilik İşletmeleri, demiryolu işletmesi ve liman işletmeleri
32) Demiryolları ağı ve demiryolları projeleri, hızlı tren ağı ve projeleri
33) Kentsel Raylı sistemler, toplu taşım verileri
34) Ulusal ve bölgesel altyapı ve yatırımlar
35) Enerji üretimi ve ihtisas enerji bölgeleri, ulusal ve uluslararası enerji koridorları,
nükleer santraller
36) Petrol ve doğalgaz kaynakları ve iletim hatları
37) Türkiye jeomorfoloji ve jeoloji haritası
38) Su potansiyeli
39) Tarımsal arazi kullanımı, tarımsal sulama alanları, sulama kanalları ve drenaj vd.
40) Toprak koruma alanları, tarımsal üretime ilişkin gen kaynakları koruma alanları,
41) Orman alanları, orman işletme ve kadastro haritaları
42) Kara ve deniz ekosistemleri, flora ve fauna açısından endemik ve tehlike altındaki
türler
43) Uluslararası sözleşmeler kapsamında korumaya alınmış türler ve bunların yayılma
alanları ile biyolojik çeşitlilik ve gen kaynağı açısından önemli alanlar, uluslararası
sözleşmelerle korunan alanlar, Ramsar alanları, sulak alanlar
44) İçme suyu havzaları ve bunlara ilişkin koruma alanları

45) Özel çevre koruma alanları, önemli peyzaj öğeleri
46) Deprem, tsunami, yer kayması, kaya düşmesi, çığ tehlikesi, vd. doğal afet alanları
47) Türkiye deprem bölgeleri haritası
48) Meteorolojik kaynaklı afetler, iklim değişikliği, fırtına, kuraklık, çölleşme,
erozyon ve diğer doğal afet riski altındaki alanlar
49) Çevre sorunları, ölçülen kirlilik değerleri

b) Çevre Düzeni Planlarının hazırlanması sürecinde, planlama alanı sınırları
kapsamında aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konular ile diğer konularda ilgili kurum
ve kuruluşlardan veriler elde edilir, gerekli analiz, etüt, araştırma ve çalışmalar yapılır:

1) Sınırlar
2) İdari ve bölgesel yapı
3) Fiziksel ve doğal yapı
4) Koruma alanları, hassas alanlar, doğal karakteri korunacak alanlar
5) Ekonomik yapı
6) Sektörel gelişmeler ve istihdam
7) Demografik ve toplumsal yapı
8) Kentsel ve kırsal yerleşme alanları
9) Altyapı sistemleri
10) Açık alan kullanımları
11) Ulaşım sistemleri
12) Afet tehlikeleri
13) Planlama alanına yönelik bölgesel ölçekli kamu projeleri ve yatırım kararları,
14) Her tür ve ölçekteki plan, program ve stratejiler

c) Nazım İmar Planlarının hazırlanması sürecinde, planlama alanı sınırları kapsamında
aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde
edilir, gerekli analiz, etüt, araştırma ve çalışmalar yapılır:

1) İdari bölünüş ve sınırlar
2) Jeolojik yapı (depremsellik ve fay hatları vb)
3) Jeomorfolojik yapı (topografya, eğim durumu vb)
4) Hidrolojik-hidrojeolojik yapı (Göller, barajlar, akarsular, taşkın alanları, yeraltı ve

yüzeysel su kaynakları, havza sınırları)

5) İklim özellikleri
6) Bitki örtüsü
7) Toprak niteliği ve tarımsal arazi kullanımı
8) Ekolojik yapı (ekosistem tipleri, flora ve fauna varlığı)
9) Koruma statüsü verilmiş alanlar, hassas alanlar (sit alanları, uluslararası

sözleşmelerle korunan alanlar, sulak alanlar, RAMSAR alanları, özel çevre koruma alanları,
milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı, tabiatı koruma alanı, mesire yerleri, yaban hayatı
geliştirme alanı, yaban hayatı koruma alanı, tür koruma alanı, yüzeysel içme suyu kaynakları
koruma alan ve diğerleri)

10) Orman alanları, mera, yaylak, kışlak alanları
11) Kültür ve turizm gelişim ve koruma bölgeleri, turizm merkezleri
12) Organize sanayi bölgeleri ve doluluk oranları
13) Genel peyzaj öğeleri, makroform analizi

14) Demografik yapı ve nüfusun demografik özellikleri (yaş, cinsiyet, çalışma, eğitim,
medeni hal)
15) Sosyal yapı
16) Ekonomik yapı
17) Ana ulaşım (Karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu)
18) Terminal, gar, liman ve havalimanı
19) Enerji
20) Katı atık depolama, geri kazanım ve bertaraf tesisleri
21) İçme suyu ve atık su arıtma tesisleri
22) Atık su deşarj yerleri
23) Tarımsal sulama alanları
24) Ruhsatlı maden sahaları
25) Askeri alanlar, askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri
26) Mania planları
27) Mevcut arazi kullanımı, yapılaşma durumu
28) Mülkiyet yapısı
29) Sektörel yapı (tarım, sanayi, hizmet, ulaşım, konut vb.)
30) Yerleşme alanlarının karakteristik özellikleri ve mekânsal gelişme eğilimleri ve
potansiyelleri
31) Yenileme, sağlıklaştırma, dönüşüm bölgelemeleri
32) Çevre sorunları
33) Yerleşme alanları ile ilgili özellikler
34) Doğal tehlike ve risk alanları, varsa risk yönetimi ve sakınım planları

d) Uygulama İmar Planlarının hazırlanması sürecinde, planlama alanı sınırları
kapsamında aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan
veriler elde edilir, gerekli analiz, etüt, araştırma ve çalışmalar yapılır:

1) Nazım imar planı kararlarının analizi
2) Planlama alanının sınırları
3) Mevcut yapı yoğunluğu ve doku analizi
4) Adaların ve yapıların konumu
5) Yapılaşma ve yaklaşma mesafeleri
6) Mevcut nüfus yoğunluğu ve dağılımı
7) Sosyal altyapı tesisleri
8) Teknik altyapı tesisleri
9) Mülkiyet yapısı-kamu mülkiyetindeki alanlar,
10) Tescilli eser, anıt vb. tarihi ve kültürel varlıklar
11) Hizmetlere erişebilirlik
12) Kentsel riskler
13) Topografya, eğim vb eşikler
14) Göller, barajlar, akarsular, taşkın alanları, yeraltı ve yüzeysel su kaynakları vb.
hidrolojik, hidrojelojik yapı
15) Ulaşım sistemi ve kademelenmesi, durak-istasyon noktaları
16) Trafik güvenliği, önemli görülen yollar ve kavşaklar ile ilgili ilkeler
17) Yaya bölgeleri, yaya ve bisiklet yolları

18) Otopark kapasitesi ve dağılımı
19) Açık ve kapalı alan kullanımları ve ilişkileri
20) Toplanma alanları
21) Hizmet alanların yer seçimi ve büyüklüğü
22) Kentsel tasarım projesi yapılacak alanlar ve ilkeleri

e) Bütünleşik Kıyı Alanı Planı: Bütünleşik kıyı alanı planlarının hazırlanması sürecinde,
aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde
edilir, gerekli analiz, etüt, araştırma ve çalışmalar yapılır:

1) Deniz ve kıyı ekosistemi
2) Dalga ve rüzgar iklimi, su çevrim özellikleri, deniz akıntıları, fırtına kabarması,
deniz seviyesi yükselmesi, su baskınları, tsunami tehlikesi
3) Kıyı kenar çizgisi ve sahil şeridi uygulamaları
4) Ana ulaşım bağlantıları (Karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu)
5) Limanlar, ticari iskeleler, balıkçı barınakları, boru hatları, tersaneler
6) Deniz ticareti ve deniz ulaşımı
7) Doğalgaz ve petrol ürünleri depolama iletim ve rafineri tesisleri
8) Turizm ve konaklama tesisleri, yat ve kruvaziyer turizmi
9) Balıkçılık, su ürünleri ve balık çiftlikleri
10) İçmesuyu Sistemi, Katı Atık Yönetimi ve Hava Kalitesi
11) Sahil Güvenlik, Dalışa Yasak Bölgeler

Eşik analizi

Madde 24 – (1) Eşik Analizi; planların hazırlanması sürecinde planlama alanı ve yakın
çevresi ile bölge veya kent bütünü içindeki yerini belirlemek üzere ve yerleşilebilir alanlarının
belirlenmesi amacıyla, kurum ve kuruluşlardan alana ilişkin toplanan doğal ve fiziki
bilgilerin, alana özgü yapılan etütler ile diğer tüm verilerin birlikte değerlendirilmek suretiyle,
gerek duyulan ölçeklerde halihazır haritalar üzerinde üst üste çakıştırılması sonucu elde edilen
yer seçimi analizidir.

(2) Eşik analizi; belirlenecek yerleşilebilirlik ölçütlerine göre topografik, jeolojik-
jeoteknik, hidrojeolojik yapı özellikleri ile tarım ve orman alanları, akarsular, hassas alanlar,
kıyı, deprem ve afet tehlikeleri, arazi kullanımı, altyapı ve benzeri doğal ve fiziki veriler
analiz edilerek bir arada değerlendirilir.

(3) Çevre düzeni ve nazım imar planlarının hazırlanması sürecinde eşik analizinin
yapılması zorunlu olup, plan kararlarının oluşturulmasında temel plan altlığı olarak kullanılır.

(4) Eşik analizi ile; kentin gelişim yönünü ve gelişim miktarının belirlenmesi, eşiklerin
yani sınırlamaların belirlenmesi, çeşitli kentsel kullanımlara ayrılacak alanların saptanması,
yeni yerleşme alanı için değerlendirmenin yapılması amaçlanır.

Plan kararları

Madde 25 – (1) Her ölçekteki plan çalışmasında plan kararları, analiz aşamasında
alınan ilgili kurum ve kuruluş görüşleri ve yapılan inceleme, araştırma sonuçları kullanılarak
yapılan eşik analizi değerlendirilerek oluşturulur.

(2) Planlarda stratejik yaklaşım kapsamında, geleceğe ilişkin vizyon, hedef ve eylem
politikaları, nüfus tahmini ve yoğunluk dağılımı, makro politikalar ve mekansal gelişme
senaryosu yer alabilir.

(3) Planlama kararlarında, fiziksel kararlar yanısıra sosyal-ekonomik-kültürel-
mekansal-çevresel konular yer alır. Bu kapsamda gelişme, koruma, yenileme, dönüşüm vb.
konularda stratejiler, plan koşulları, plan uygulama araçları, eylem planı ve programları
belirlenir.

ONUNCU BÖLÜM

Planların Revizyonu, İlave ve Değişiklikleri

Plan revizyonları ve ilaveleri

Madde 26 – (1) Her tür ve ölçekteki planların ihtiyaca cevap vermediği veya
uygulamasının mümkün olmadığı durumlar ile üst ölçek plan kararlarına uygunluğun
sağlanması amacıyla planın tamamının veya plan ana kararlarını etkileyecek onama sınırının
en az toplam yüzölçümün yarısını içeren alanın yenilenmesi amacıyla revizyon plan yapılır.

(2) İmar planlarının ihtiyaca cevap vermediği durumlarda, mevcut plana bitişik ve
mevcut planın genel arazi kullanım kararları ile süreklilik, bütünlük ve uyum sağlayacak
biçimde ilave plan yapılır.

(3) Plan ilave ve revizyonlarında;

a) Nüfusun yerleşim ihtiyaçlarının karşılanamamasına,

b) Kamu yatırımlarına,

c) Planlarda mekânsal yer seçimi yapılmamış ancak; planın temel strateji ve
politikalarını değiştirecek bölgesel ölçekli yatırımların ortaya çıkmasına,

ç) Yeni verilere bağlı olarak, sonradan ortaya çıkabilecek ve bölgesel etkiye yol
açabilecek arazi kullanım taleplerinin oluşmasına,

d) Değişen verilere bağlı olarak planların güncellenmesine,

e) Çevre kirliliğinin önlenmesine,

f) Çevrenin korunmasına,

dair yeterli, geçerli ve gerekçeleri belirli olan, altyapı etkilerini değerlendiren raporu
içeren teklif ve talepler, idarece planın temel hedef, ilke, strateji ve politikaları kapsamında
teknik, yasal ve bilimsel çerçevede değerlendirmeye alınarak sonuçlandırılır.

Plan değişiklikleri

Madde 27– (1) Plan değişikliği, plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, teknik
ve sosyal donatı dengesini bozmayacak nitelikte, bilimsel, nesnel ve teknik gerekçelere
dayanan, kamu yararının zorunlu kılması halinde yapılabilir.

(2) Yoğunluk artıran veya kentsel ulaşım sistemini etkileyen plan değişikliklerinde,
kentsel teknik altyapıya yönelik etkilerin belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması
amacıyla ayrıca kentsel teknik altyapı etki değerlendirmesi raporu hazırlanır veya hazırlatılır.

(3) Türk boğazlar bölgesinde, can ve mal kaybı ile deniz ve çevre kirliliği yaratacak,
kültür ve tabiat varlıklarına zarar verecek doğal afetlere ve deniz kazalarına karşı önlem
alınması, boğazlarda güvenli geçişin sağlanması amacıyla kurulacak tesislerin ve inşaatların

projelendirilmesi ve yapımında çevre düzeni planında ve imar planlarında gerekli
değişiklikler, gerekçe aranmaksızın yapılır.

(4) Koruma amaçlı imar planlarında sit alanının bütününü olumsuz etkileyecek,
mevcut korunması gerekli değerleri bozacak ya da yok edecek, geleneksel kentsel doku
özelliklerini olumsuz yönde değiştirecek yeni işlev dönüşümlerine ilişkin plan değişikliği
yapılamaz.

(5) Bir parsele ikinci defa plan değişikliği teklifinin sunulabilmesi için ilk sunulan
değişikliğe ilişkin alınan kararının üzerinden en az 6 ay geçmesi zorunludur

(6) İmar planlarında kamu yararına bir zorunluluk olması halinde; emsal ve kat artışı
kararı getirmeyen, teknik ve sosyal alanların kaldırılması, küçültülmesi, yerinin
değiştirilmesine olanak vermeyen plan değişiklikleri yapılabilir.

(7) İmar planlarında bulunan teknik ve sosyal alt yapı alanlarının kaldırılması,
küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça
yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için:

a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi
gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık ve kuruluşların görüşü alınacaktır.

b) İmar planındaki aktif yeşil alan, çocuk bahçesi, pazar alanı, anaokulu, Milli Eğitim
Bakanlığına bağlı eğitim tesisleri alanı, aile sağlık merkezi alanı, ibadet alanı, semt spor
sahası, yaşlılar evi, yol, yaya yolu alanının kaldırılabilmesi ancak bu tesislerin hizmet
götürdüğü bölge içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir. Eşdeğer alanın
ayrılmasında, yüz ölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin
değiştirilmesinde, mevcut plandaki tesis alanına göre en fazla 750 metrelik mesafe içerisinde
kalınması zorunludur.

c) İbadet alanlarına ilişkin değişikliklerde il müftüğünün görüşü alınır.

(8) İmar planında verilmiş olan inşaat emsalinin, kat adedinin, ifraz şartlarının
değiştirilmesi sonucu nüfus yoğunluğunun artırılmasına dair imar planı değişikliklerinde:

a) Parsel ölçeğinde artan nüfusun ihtiyacı olan yeşil alan, otopark ile ada ölçeğinde
artan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanları EK-’de belirtilen standartlara
uygun olarak plan değişikliğine konu alana hizmet vermek üzere ayrılır veya artırılır.

b) Gelişme alanlarında kat adedi artırılmasının istenmesi durumunda; önerilecek kat
adetlerinin tayininde aşağıdaki formüle göre bulunacak bir yoldaki karşılıklı bina cepheleri
arasındaki asgari uzaklık sağlanacaktır. Nüfus yoğunluğu artırılmadığı durumunda da bu
kurala uyulur.

K = [H1 + H2)/2] + 7m

Yukarıdaki formülde;

K = Karşılıklı bina cepheleri arasındaki mesafe (m)

H1 = Yolun bir cephesine önerilecek yapının irtifaı

H2 = Yolun diğer cephesinde önerilecek yapının irtifaıdır.

c) Parsellerin birleştirilmesi ve yapı düzeni değişikliği içeren uygulama imar planı
değişikliklerinde yukarıdaki formüle uyulur.

(9) İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar
planı değişikliklerinde;

a) Devamlılığı olan bir yol belli bir kesimde daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu esas alınır.

c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında (3.00) m.den dar yaya, (10.00) m.den dar
trafik yolu açılamaz, meskun alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde
yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller en az (7.00) m. genişliğindeki yollardan
mahreç alır.

ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.

d) İmar planı içinde kalan karayolu, kent içi geçişinin değiştirilmesi durumunda,
Karayolları Genel Müdürlüğü’nden alınacak görüşe uyulur.

ONBİRİNCİ BÖLÜM

Kentsel Tasarım Projelerine Dair Esaslar

Kentsel tasarım projesinin hazırlanması

Madde 28 – (1) Kentsel tasarım projesi; kentsel yerleşme alanlarında, doğal, tarihi,
kültürel, sosyal ve ekonomik özellikler dikkate alınarak, uygulama imar planı kararlarının
uygulanmasına yönelik olarak düzenlenen; kütle ve yapılanma düzeni, açık alan
düzenlemelerini içeren; taşıt ulaşımı, otopark ve servis ilişkileri ve yaya dolaşım ilişkilerini
kuran; yapı, sokak, mekan, park ve açık alanların ilişkisini ve kentsel mobilya detaylarını
gösteren; altyapı unsurlarını bütünsel biçimde ele alan; tasarım ilke ve araçlarını uygun
ölçekte halihazır haritalar üzerinde belirleyen projedir.

(2) Kentsel tasarım projesi yapılacak alanın sınırları uygulama imar planında gösterilir.
Kentsel tasarım projesi uygulama imar planı ile birlikte yapılabileceği gibi, uygulama imar
planından önce yapılması halinde, uygulama imar planında kentsel tasarım projesine ilişkin
ayrıntılar gösterilir.

(3) Kentsel tasarım projelerinde, alanın özelliğine göre doluluk-boşluk oranı, yapılar
arası ilişkiler, taşıt ve yaya hareketleri gibi mimari ve mekân tasarımına ilişkin ayrıntılar ile,
gerekli hallerde doğal, kültürel, sosyal, ekonomik ve ulaşıma ilişkin veriler de dikkate alınır.

(4) İdareler, kentsel tasarım projesi yapılması ve nitelikleri ile ilgili koşullar
belirleyebilir.

(5) Kentsel tasarım projeleri, ölçeğin niteliğine göre farklı ayrıntıları içerecek şekilde
hazırlanır:

a) 1/2000 veya 1/1000 ölçekte hazırlanacak kentsel tasarım projeleri; yerleşme veya
yerleşmenin bir bölümünün sağlıklaştırma, iyileştirme, yenileme politikalarını içeren, ulaşım,
tasarım, fonksiyon ilkelerini ortaya koyan, çeşitli şemalar ile desteklenen bir biçimde
hazırlanır. Projede; alanının ihtiyaç programı ve alan verileri doğrultusunda, açık mekânların
kapalı mekânlarla birlikte düzenlemesi, ada içi/dışı, taşıt, yaya, bisiklet, kısa ve uzun süreli
otoparklar, servis gibi genel ulaşım-dolaşım sorunlarının çözümü, çevre düzenlemesi ve
altyapıya ilişkin koşullar, çevre yapılarla ilişkilerin kurulması ve her türlü düzenlemenin
temel ilkeleri belirlenir.

b) 1/500 veya daha alt ölçekte hazırlanacak kentsel tasarım projeleri; ada içi/dışı, taşıt,
yaya, bisiklet, kısa ve uzun süreli otoparklar, servis gibi proje alanındaki ulaşım-dolaşım
ilişkileri ve açık-kapalı alanlara ilişkin tasarımlar, yönlenme, bahçe mesafeleri, kütleler arası
mesafe gibi kütle düzenlemeleri, işlevlerin yatay ve düşey dağılımları, bitkilendirmenin genel
karakteri, tüm elemanların ölçülendirilmesi, malzemenin belirlenmesi, kütle, gabari, şematik
plan çizimleri gibi yapılara ait mimari konsept projeleri ile anlatım için uygun olabilecek

ölçekte yeterli sayıda kesit, siluet, 3 boyutlu olarak arazi üzerinde modellenmesini içerir.
Ayrıca detay listesi, aydınlatma elemanları, yönlendirme ve tanıtım levhaları, çöp kutuları ve
benzeri kent mobilyalarına ait ayrıntılar ve kesin proje raporu da bu çalışma kapsamında ele
alınır.

(6) Kentsel tasarım rehberi; kentsel tasarım projesi doğrultusunda mekanın imge,
anlam ve kimlik kazanmasını, yapıların bir uyum içerisinde ve bütünlük oluşturacak şekilde
düzenlenmesini amaçlayan ve mekansal planlama sistematiği içerisinde uygulamaya yönelik
kılavuz ve tavsiye niteliğinde kararları içerecek şekilde hazırlanır.

(7) Kentsel tasarım projeleri uygulama imar planını onaylayan idare tarafından
onaylanır.

ONİKİNCİ BÖLÜM

Planların Sunulması, Onaylanması, Yürürlüğe Girmesi,

İlanı ve Kesinleşmesi

Planların idareye sunulması

Madde 29 – (1) İdare; onaylanmak üzere iletilen plan tekliflerini, Kanun ve bu
Yönetmelik hükümleri doğrultusunda öncelikle eksik belgesinin olup olmadığı yönünden
inceler. Eksik belgesi bulunan plan teklifleri ilgilisine iade edilir.

(2) Planın ölçeğine, türüne ve belirlenen ihtiyaç analizine göre idareye sunulan plan
teklifleri; üst ölçek planlar, planlama esasları, yapılan analiz ve kararlar ile birlikte planın kent
bütününe ve çevresine etkisi ve uyumu, ulaşım sistemi ile bütünleşmesi, sosyal ve teknik
altyapı alanlarının sağlanması, kentsel doku ve yaşanabilirlik hususlarını da dikkate alarak
değerlendirir.

(3) Plan teklifi niteliğini haiz olmayan plan değişikliği talepli başvurular idarelerin
karar mecilerine sunulamaz.

Planlarının onaylanması ve yürürlüğe girmesi

MADDE 30 – (1) Planlar ilgili mevzuatları doğrultusunda yetkili idarelerce onaylanır.

(2) İlgili mevzuatları doğrultusunda onaylanan planlar onama tarihinde yürürlüğe
girer.

(3) Uygulama imar planları kesinleşmeden imar uygulaması işlemlerine başlanamaz.

(4) Plan onaylamaya yetkili idarelerce uygun görülmeyen imar planı teklifleri
gerekçeleri belirtilmek suretiyle, ilgili idarelerce otuz gün içinde ilgilisine yazı ile bildirilir.

(5) Planlar, açıklama raporları ve ekleriyle birlikte onaylanır. Onay metninde açıkca
belirtilmese bile açıklama raporu ve diğer eklerin plan paftaları ile birlikte onaylandığı kabul
edilir.

Planların ilanı, itirazlar ve kesinleşmesi

Madde 31 – (1) Mekansal strateji planları dışında kalan mekansal planlar, onay
tarihinden itibaren otuz gün süreyle idarece herkesin görebileceği şekilde ilan yerlerinde
asılmak suretiyle ve idarelerin internet sayfalarında eş zamanlı olarak ilan edilir. Bakanlıklar

tarafından onaylanan planlar, yerel birimleri ile birlikte ilgili idarelerde askıya çıkarılır ve
bakanlıkların internet sayfalarında ilan edilir; askı süresinde yapılan itirazlar, askı tutanakları
ile birlikte askı süresinin bitimini takip eden onbeş gün içinde Bakanlığa gönderilir.

(2) Planların nerede ve nasıl görülebileceği mahalli haberleşme araçları ile yerel veya
ulusal basında ve ilgili muhtarlıklarda duyurulur. Büyükşehir belediyelerince hazırlanan
uygulama imar planlarının ilan, askı ve itiraz süreçleri de büyükşehir belediye
başkanlıklarınca yürütülür.

(3) Planların askıya çıkarıldığına ve askıdan indirildiğine dair tutanaklar yetkili amir
dahil iki imzalı olarak hazırlanır.

(4) Otuz günlük ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir, itirazlar ilgili idare
nezdinde yapılır. Planlara askı süresinden sonra yapılan itirazlar değerlendirilmeye alınmaz.

(5) Planlara yapılan itirazlar planların yürürlüğünü durdurmaz.

(6) İtirazlar ve planlar, plan onaylamaya yetkili idarelerce incelenerek gerekçeleri de
belirtilmek suretiyle kesin karara bağlanır ve karar tarihinden itibaren onbeş gün içinde ilgili
idarelerce ilgilisine yazı ile bildirilir.

(7) Askı süresinde yapılan itirazlar ilgili idarelerce karara bağlanmak suretiyle
sonuçlandırılmasını takiben planlar kesinleşir.

(8) Askı süresinde yapılan itirazlar, ilan süresinin bitimini takiben ilgili idarelerce idari
dava açma süresi içinde karara bağlanmazsa, reddedilmiş sayılır ve plan kesinleşir.

(9) Planlara askı süresi içinde itiraz edilmemesi veya yapılan itirazların tamamının
uygun görülmemesi durumunda, onaylı planlar kesinlik kazanır.

(10) Askı süresinde yapılan itirazlar üzerine ilgili idarelerce, planlarda değişiklik
yapılması halinde planın değişen kısımlarına ilişkin olarak yeniden ilan süreci başlatılır.

(11) Onaylanmış planlarda yapılacak revizyon, ilave ve değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.

Planların aleniyeti ve dağıtımı

Madde 32 – (1) Bu Yönetmelikte adı geçen her tür ve ölçekteki planlar açıklama
raporları ve ekleriyle birlikte alenidir. Bu aleniyeti sağlamak planı onaylayan idarenin
görevidir.

(2) İdareler; mekansal strateji planları, çevre düzeni planları ve imar planlarının
tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar halinde ya da sayısal ortamda çoğaltarak,
çoğaltım maliyetinden fazla olmamak üzere tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.

(3) Planların aleniyetini sağlamak için, medya ve elektronik haberleşmenin yanı sıra,
seminerler, konferanslar, sergiler ve toplantılar gibi etkileşim araçları ile toplumu
bilgilendirir.

(4) Planların güncel halinin elektronik ortamda sürekli sergilenmesiyle aleniyet
sağlanmış olur.

(5) Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, onaylanan planlar ve eklerinden birer
takım onaya esas olan karar ile birlikte ve ayrıca sayısal ortamda Bakanlığa gönderilir.

(6) Planların elektronik ortamda erişime sunulmasının standartları Bakanlık tarafından
belirlenir.

ONÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İzleme ve Denetleme

Planların İzlenmesi ve denetlenmesi

Madde 33 – (1) Ülke mekansal strateji planı onaylandıktan sonra mevcut veya
hazırlanacak her türlü strateji belgesi, sektörel planlar ve alt ölçekli planların ülke mekansal
strateji planı ile uyumu sağlanır. Aynı şekilde, bölge mekansal strateji planı onaylandıktan
sonra mevcut veya hazırlanacak her türlü çevre düzeni planının bölge mekansal strateji
planına uyumluluğu sağlanır. Bakanlık, çevre düzeni planlarının ülke ve bölge mekansal
strateji planlarına uygunluğunu sağlamak, izlemek ve denetlemekle yükümlüdür.

(2) İdareler, imar planların üst ölçekli planlara uygunluğunu sağlamak ile yükümlüdür.

(3) Bakanlık, onaylanan imar planlarını izler ve denetler. İdarelerce, onaylanan imar
planları ivedilikle Bakanlığa gönderilir ve planlar incelenerek askı sürecinde gerekli
değerlendirmeler yapılır ve idareye bildirilir. Ayrıca kesinleşen imar planları ile bu planlara
yönelik revizyon, ilave ve değişiklikleri en geç onbeş gün içinde, plan notları, plan açıklama
raporu, onaya esas meclis kararı, askı tutanağı, jeolojik-jeoteknik etüt raporu ile birlikte
Bakanlıkça belirlenen formatta ve sayısal ortamda ve onaylı belgelerle birlikte Bakanlığa
iletilir.

(4) Bakanlık, onaylanmış imar planlarının, mekansal strateji planlarına ve çevre düzeni
planlarına aykırılığını tespit etmesi halinde, belirlenen süre içinde gerekli düzeltmelerin
yapılması ve aykırılığın giderilmesi amacı ile planı onaylayan idareye gerekçesi ile birlikte
bildirir. İdarenin belirlenen süre içinde aykırılığı gidermesi yasal zorunluluktur.

(5) Kesinleşen imar planları Bakanlığa iletildiği tebliğ tarihinden itibaren en geç otuz
gün içinde planı inceler, varsa aykırılıkları gerekçeleri ile birlikte ilgili idareye bildirir. Ayrıca
Bakanlık askı sürecinde değerlendirdiği planlarla ilgili gerekli düzeltmelerin yapılıp
yapılmadığını bu aşamada irdeler. Aykırı kararların idaresince belirlenen süre içinde
giderilmemesi halinde, ilgililer hakkında inceleme yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gerekli
işlemlerin yapılması için başvuruda bulunabilir. Ayrıca, aykırı imar planı hazırlayan plan
müellifi hakkında ilgili mevzuat uyarınca gerekli işlemler yapılmak üzere ilgili meslek
odasına bildirilir. Plan Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği Hakkında Yönetmelik
hükümleri saklıdır.

(7) İdarece aykırılıkların bildirim tarihinden itibaren otuz gün içinde uygun hale
getirilmeyen planlar, gerekli görülmesi halinde gerekli düzeltmeler Bakanlıkça resen yapılır.

(8) Bakanlık, planların incelenmesini ve denetimini resen veya İl Müdürlükleri
aracılığı ile de yapabilir.

ONDÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yürürlükten kaldırılan Yönetmelik

Madde 34 – (1) 2/11/1985 tarihli ve 18916 sayılı Mükerrer Resmî Gazete’de
yayımlanan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

(2) 11/11/2008 tarihli ve 27051 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çevre Düzeni
Planlarına Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

Madde 35 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 36 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: